काठमाडौं-दक्षिण अफ्रिकाकी मानवअधिकारवादी वकिल नवनिथेम ‘नवी’ पिल्लइले सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेकी छन्।

सन् १९४१ मा डरबनमा भारतीय मूलको परिवारमा जन्मिएकी पिल्लइले रङ्गभेदी शासनमा बाल्यकाल बिताइन्। उनी दक्षिण अफ्रिकामा कानुन व्यवसाय गर्ने भारतीय मूलकी पहिलो महिलामध्ये एक हुन्। उनले रङ्गभेदविरोधी अभियन्ताहरूको पक्षमा बहस गर्नुका साथै जेलमा हुने विभेदपूर्ण व्यवहारविरुद्ध संघर्ष गरिन्।

रङ्गभेदको अन्त्यपछि उनी रुवान्डाका लागि गठित अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी न्यायाधिकरणमा न्यायाधीश बनिन्। त्यहाँ उनले बलात्कारलाई नरसंहारकारी कार्यका रूपमा मान्यता दिने ऐतिहासिक कानुनी नजिर स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिन्। त्यसपछि उनी अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतकी न्यायाधीश बनिन्। उनले सन् २००८ देखि २०१४ सम्म संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार उच्चायुक्तका रूपमा पनि काम गरिन्।

पछिल्लो समय उनले इजरायल र प्यालेस्टिनी क्षेत्रमा भएका मानवअधिकार उल्लङ्घनको अनुसन्धान गर्न गठित संयुक्त राष्ट्रसंघीय आयोगको अध्यक्षता गरेकी थिइन्।